کیتهای تشخیص سریع Rapid Test ابزارهایی هستند که برای شناسایی سریع و آسان عوامل بیماریزا ، بیماری ها ، تغییرات هورمونی، تشخیص سموم ، ویروسها، باکتریها ،سموم ، تشخیص مواد مخدر و چندین مورد مشابه استفاده میشوند.
این کیتها بهطور گسترده در پزشکی، دامپزشکی، و صنایع مرتبط برای تشخیص های مختلف به کار میروند.
ویژگیها:
1- سرعت بالا: معمولاً نتایج را در 5 تا 30 دقیقه ارائه میدهند.
2- سهولت استفاده: نیاز به تجهیزات پیچیده آزمایشگاهی ندارند.
3- قابل حمل بودن: در محیطهای خارج از آزمایشگاه و حتی مناطق دورافتاده قابل استفاده هستند.
4- اقتصادی بودن: هزینهی پایینتر نسبت به روشهای پیشرفتهتر مانند HPLC , PCR
انواع کیتهای تشخیص سریع:
1- کیتهای مبتنی بر آنتیژن-آنتیبادی:
این نوع کیتها با استفاده از واکنش بین آنتیژن (مثلاً ویروس یا باکتری) و آنتیبادی خاص عمل میکنند.
مثال: تست سریع کووید-19 که آنتیژن ویروس SARS-CoV-2 را شناسایی میکند.
2- کیتهای مولکولی سریع:
از فناوریهایی مانند PCR سریع یا LAMP برای تشخیص DNA یا RNA عوامل بیماریزا استفاده میکنند.
این کیتها دقت بالاتری دارند اما گرانتر هستند.
3- کیتهای شیمیایی/آنزیمی:
برای تشخیص مواد خاص در نمونهها (مانند قند خون، آنزیمها یا متابولیتها) استفاده میشوند.
4- کیتهای نواری (Lateral Flow Assay):
یکی از رایجترین انواع کیتهایی است که بهصورت نواری طراحی شده و به یک مایع نمونه نیاز دارند.
کاربردها:
پزشکی انسانی: تشخیص بیماریهایی مانند مالاریا، آنفلوانزا، کووید-19، ایدز و غیره.
دامپزشکی: تشخیص بیماریهای حیوانی، آلودگی ها.
صنایع غذایی: شناسایی آلودگیها و کنترل کیفیت.
تحقیقات زیستی: شناسایی سریع نمونههای میکروبی یا ویروسی.
محدودیتها:
دقت و حساسیت کمتر نسبت به روشهای آزمایشگاهی دقیق.
امکان نتایج مثبت یا منفی کاذب.
به دلیل سرعت، سهولت و مقرون به صرفه بودن ، استفاده این کیتها بهویژه در شرایط اورژانسی یا مناطقی که دسترسی به آزمایشگاه محدود است، بسیار مفید هستند.
